Zakwas na barszcz biały: Tradycja i sztuka przygotowania
Barszcz biały, znany i ceniony w polskiej kuchni, to zupa o wyjątkowym smaku, który zawdzięcza przede…

Nieodłącznym elementem świąt wielkanocnych jest żurek. Ta smaczna, aromatyczna zupa z licznymi dodatkami, nie tylko rozgrzeje, ale i nasyci. Nic zatem dziwnego, że dostępne są różne przepisy i wskazówki jak ugotować żurek wielkanocny. Domowy żurek, najlepiej jest ugotować z samodzielnie przygotowanego zakwasu. Do jego wykonania wystarczy kilka składników, w tym mąka żytnia, ciepła woda, czosnek i przyprawy (przeczytaj również: Jak przechowywać przyprawy?) takie jak sól, pieprz, liść laurowy. Zakwas jest bardzo istotny, gdyż to właśnie on, nada zupie obłędnego smaku.
Gotując żurek można zdecydować się na zakwas kupny, dostępny niemal w każdym sklepie, lub przygotować go samodzielnie – poniżej sprawdzony przepis.

Wszystkie składniki umieść w wyparzonym, szklanym naczyniu i dokładnie wymieszaj.
Przykryj naczynie gazą i odstaw w ciepłe miejsce.
Mieszaj zakwas codziennie, najlepiej 2 razy dziennie, aby nie spleśniał.
Po upływie 7 dni zakwas jest gotowy do przygotowania zupy.
Ważne: zakwas na żurek przygotowuje się wyłącznie z mąki żytniej typ 2000 – to odróżnia go od zakwasu na barszcz biały, który robi się z mąki pszennej.

Kiełbasę i boczek pokrój w kostkę lub plastry.
Podsmaż je na niewielkiej ilości tłuszczu, aż kiełbasa zacznie się rumienić.
Zalej składniki wcześniej ugotowanym bulionem.
Wlej zakwas żytni i chwilę gotuj na małym ogniu.
Dopraw majerankiem, czosnkiem, solą i pieprzem do smaku; dla pikantniejszej wersji dodaj odrobinę chrzanu.
Dodaj ugotowane, obrane ziemniaki i pokrojone jajko na twardo.
Dla wersji zabielanej wlej do gorącej zupy porcję słodkiej śmietanki, cały czas mieszając, aby się nie zważyła.
Żurek podany w głębokim talerzu z białą kiełbaską i kromeczką chleba wygląda świetnie. Udekorowany ugotowanym i przekrojonym jajkiem z niewielką ilością rzeżuchy, zachwyci każdego. Coraz chętniej, podaje się go w specjalnie przygotowanym chlebku.
Ma on kształt owalu lub koła, a wydrążonym środku, można pomieścić dużą ilość zupy. Jest to nie tylko ciekawy sposób na podanie zupy, ale przy tym zjawiskowa dekoracja stołu. Chlebki do żurku najczęściej posiadają przykrycie, które mają zdobienia. Taki sposób podania, z pewnością zachwyci każdego gościa.
Przygotowanie domowego żurku na zakwasie nie jest trudne. Wystarczy kilka łatwo dostępnych składników, by ugotować aromatyczną, smaczną oraz sycącą zupę. W zależności od upodobania, można zdecydować się na wersję mięsną lub wegetariańską, gdzie pominąć można mięso, lub zastąpić je produktami sojowymi, gdyż cały sam, zawdzięcza się zakwasowi, a nie dodatkom. Żurek najlepiej przygotować dzień wcześniej, by przeszedł aromatem przypraw i dodatków.
Przybliżone wartości na 1 porcję (przepis na 4 porcje), obliczone na podstawie danych producenckich dla użytych składników (kiełbasa, boczek) oraz bazy USDA (ziemniaki, jajko). Rzeczywiste wartości zależą od użytych produktów, tłustości wędlin i wielkości porcji – zwłaszcza dodatek śmietanki do zabielenia zwiększy kaloryczność.
| Składnik | Wartość |
|---|---|
| Kalorie | ok. 465 kcal |
| Białko | ok. 25 g |
| Tłuszcz | ok. 31 g |
| Węglowodany | ok. 19 g |
Obliczenia na podstawie danych USDA FoodData Central dla składników użytych w tym przepisie – wartości mogą się różnić w zależności od użytych produktów i wielkości porcji.
Tak, można użyć gotowego zakwasu żytniego kupionego w sklepie lub piekarni. Domowy zakwas ma jednak pełniejszy, bardziej wyrazisty smak i jest tradycyjnym elementem tego przepisu.
Ugotowany żurek najlepiej spożyć w ciągu 2-3 dni, trzymając go w lodówce w szczelnym pojemniku. Można go też zamrozić na okres do 2-3 miesięcy, najlepiej bez dodatku jajka i ziemniaków, które po rozmrożeniu zmieniają konsystencję.
Mięso i wędliny można pominąć lub zastąpić produktami sojowymi bądź wędzonym tofu – charakterystyczny, kwaskowy smak żurku pochodzi przede wszystkim z zakwasu żytniego, a nie z dodatków mięsnych, więc wersja wegetariańska smakuje równie dobrze.

Bartek Czwartek